מילים (4 גרסאות)
כְּשֶׁחַג הַפּוּרִים אֵלֵינוּ מַגִּיעַ,
נִשְׁכָּחִים הַיִּסּוּרִים וְאֵין אִישׁ מַפְרִיעַ,
רַק הַנָּשִׁים הַלַּקְקָנִיּוֹת
אָזְנֵי-הָמָן הֵן אוֹפוֹת מְכִינוֹת.
שָׁבָה אִשְׁתִּי מִן הַשּׁוּק הָיָתָה,
חַג טוֹב, חַג נָעִים, אֶת הַמְּגִלָּה שָׁמַעְתָּ?
חַג טוֹב, חַג נָעִים, אֲנִי לָהּ אוֹמֵר,
הַלְּוַאי לַשָּׁנָה הַבָּאה הוֹי נִזְכֶּה.
הַגִּישִׁי, אִשְׁתִּי, הַיַּיִן - הָעָרָק,
הַבָּשָׂר, הַדָּגִים וְגַם אֶת הַמָּרָק,
רָצָה אִשְׁתִּי לַתַּנּוּר בִּרְנָנָה,
אוֹי וַאֲבוֹי - נִשְׂרְפָה הַמָּנָה.
קֵבָתִי הָרֵיקָה מִתְאוֹנֶנֶת עַד בֶּכִי,
מִכַּעַס, הֵעַפְתִּי לָהּ יָד עַל הַלֶּחִי,
הוֹי בַּעֲלִי הַיָּקָר בְּחַיַּי,
הֵן אָזְנֵי-הָמָן לֹא תַּעֲשֶׂה מֵאָזְנַי.
נִשְׁכָּחִים הַיִּסּוּרִים וְאֵין אִישׁ מַפְרִיעַ,
רַק הַנָּשִׁים הַלַּקְקָנִיּוֹת
אָזְנֵי-הָמָן הֵן אוֹפוֹת מְכִינוֹת.
שָׁבָה אִשְׁתִּי מִן הַשּׁוּק הָיָתָה,
חַג טוֹב, חַג נָעִים, אֶת הַמְּגִלָּה שָׁמַעְתָּ?
חַג טוֹב, חַג נָעִים, אֲנִי לָהּ אוֹמֵר,
הַלְּוַאי לַשָּׁנָה הַבָּאה הוֹי נִזְכֶּה.
הַגִּישִׁי, אִשְׁתִּי, הַיַּיִן - הָעָרָק,
הַבָּשָׂר, הַדָּגִים וְגַם אֶת הַמָּרָק,
רָצָה אִשְׁתִּי לַתַּנּוּר בִּרְנָנָה,
אוֹי וַאֲבוֹי - נִשְׂרְפָה הַמָּנָה.
קֵבָתִי הָרֵיקָה מִתְאוֹנֶנֶת עַד בֶּכִי,
מִכַּעַס, הֵעַפְתִּי לָהּ יָד עַל הַלֶּחִי,
הוֹי בַּעֲלִי הַיָּקָר בְּחַיַּי,
הֵן אָזְנֵי-הָמָן לֹא תַּעֲשֶׂה מֵאָזְנַי.
על הגרסה: תמלול מבצועו של עזרא כדורי.
בבית 1:
נִשְׁכָּחִים יִסּוּרִים, אֵין אִישׁ מַפְרִיעַ
וְרַק הַנָּשִׁים הַלַּקְקָנִיּוֹת...
בית 2:
אֲנִי בָּא מִבֵּית כְּנֶסֶת, אִשְׁתִּי רַעֲיָתִי
בְּגִיל וְשִׂמְחָה הַמְּגִלָּה שָׁמַעְתִּי
חַג טוֹב, חַג נָעִים, אָנוֹכִי בִּתְשׁוּבָה
הַלְּוַאי וְנִזְכֶּה לַשָּׁנָה הַבָּאָה
בבית 3:
הַגִּישִׁי אִשְׁתִּי לִי יַיִן וְעָרָק
אֹזֶן הָמָן, דָּגִים וּמָרָק
בבית 4:
קֵבָתִי הָרְעֵבָה מִתְרוֹנֶנֶת מִבֶּכִי...
נִשְׁכָּחִים יִסּוּרִים, אֵין אִישׁ מַפְרִיעַ
וְרַק הַנָּשִׁים הַלַּקְקָנִיּוֹת...
בית 2:
אֲנִי בָּא מִבֵּית כְּנֶסֶת, אִשְׁתִּי רַעֲיָתִי
בְּגִיל וְשִׂמְחָה הַמְּגִלָּה שָׁמַעְתִּי
חַג טוֹב, חַג נָעִים, אָנוֹכִי בִּתְשׁוּבָה
הַלְּוַאי וְנִזְכֶּה לַשָּׁנָה הַבָּאָה
בבית 3:
הַגִּישִׁי אִשְׁתִּי לִי יַיִן וְעָרָק
אֹזֶן הָמָן, דָּגִים וּמָרָק
בבית 4:
קֵבָתִי הָרְעֵבָה מִתְרוֹנֶנֶת מִבֶּכִי...
ווי עס קומט דער ערבֿ־פּורים,
גייען אַרום די ווײַבער אין איינע יסורים,
זיי גייען אַרום און לעקן און נאַשן,
נעמט זי רעשטשינען דעם המן־טאַש.
– אַ גוט יום־טובֿ דיר, אַ גוט יאָר!
– אַ גוט יום־טובֿ דיר, מײַן ווײַב!
– לאָמיר דערלעבן איבער אַ יאָר!
דערלאַנג זשע מיר די פֿלאַש מיטן ביסל י"ש,
און גיב מיר צו פֿאַרבײַסן דעם אָ המן־טאַש!
זי לויפֿט צו צום אויוון מיט אַ גערעש –
פֿאַרברענט, פֿאַרזשאַווערט, דער המן־טאַש.
– פֿאַרברענט זאָלסטו ווערן, מיט דער מגילה!
דו האָסט מיר פֿאַרשטערט מײַן גאַנצע גדולה.
גייען אַרום די ווײַבער אין איינע יסורים,
זיי גייען אַרום און לעקן און נאַשן,
נעמט זי רעשטשינען דעם המן־טאַש.
– אַ גוט יום־טובֿ דיר, אַ גוט יאָר!
– אַ גוט יום־טובֿ דיר, מײַן ווײַב!
– לאָמיר דערלעבן איבער אַ יאָר!
דערלאַנג זשע מיר די פֿלאַש מיטן ביסל י"ש,
און גיב מיר צו פֿאַרבײַסן דעם אָ המן־טאַש!
זי לויפֿט צו צום אויוון מיט אַ גערעש –
פֿאַרברענט, פֿאַרזשאַווערט, דער המן־טאַש.
– פֿאַרברענט זאָלסטו ווערן, מיט דער מגילה!
דו האָסט מיר פֿאַרשטערט מײַן גאַנצע גדולה.
על הגרסה: תודה לאליעזר ניבורסקי
אַזוי ווי עס קומט דער הייליקער פּורים,
פֿאַרגעסן די ווײַבעלעך אָן זייערע יסורים;
זיי מיינען עס איז אַזוי ווי פֿאַר צײַטן,
זיי טוען אויף די פֿאַרטעכער אַרומרײַטן.
זיי טוען לעקן און נאַשן,
און קלעפּן די המן־טאַשן.
און מיט אַ גרויסער גדולה
לויפֿן זיי הערן די מגילה.
דער מאַן קומט אַהיים פֿון שול:
גוט יום־טובֿ, מײַן ווײַב, גיב מיר אַ שטול!
ענטפֿערט זי אים: דו ביסט מיר דער עיקר,
אַהיימצוקומען פּורים שיכּור.
אַזוי ווי ער האָט דאָס דערהערט,
האָט ער געוואָרפֿן די קרעפּלעך אויף דר'ערד.
פֿאַרשטערט איז געוואָרן די גדולה,
אין דעם איז אַלץ שולדיק די מגילה.
דאָס ווײַב קומט אַהיים מיט אַ גרויסער גדולה:
גוט יום־טובֿ, מײַן מאַן, כ'האָב שוין געהערט די מגילה!
ענטפֿערט ער איר גאָר:
דו זאָלסט נישט דערלעבן איבער אַ יאָר!
די המן־טאַשן זענען געוואָרן פֿאַרברענט,
די קרעפּלעך האָט מען שוין גאָר נישט דערקענט.
פֿאַרשטערט איז געוואָרן די גדולה,
אין דעם איז אַלץ שולדיק די מגילה.
דער קליינער שטייט אויף מיט אַ גרויס געוויין,
ער וויל מיטן גרעגער אין שול אַרײַן גיין.
– שאַ, וואָס האָסטו זיך אַזוי צעוויינט,
מ'האָט דאָך שוין די מגילה אָפּגעלייענט!
אַפֿילו מיט די קרעפּלעך נעמט מען אים נישט אײַן,
ער וויל מיטן גרעגער אין שול אַרײַן גיין.
פֿאַרשטערט איז געוואָרן די גדולה,
אין דעם איז אַלץ שולדיק די מגילה.
שלח־מנות האָט געקריגן דער קליינער שמערל:
צוקערלעך, ביקעלעך און אַ גאָלדן שערל;
צוקערלעך, ביקעלעך און גאָלע שליימויזן
טראָגט שמערל אין קעשענע פֿון זײַנע הויזן.
דער רבי האָט אים אָן אַ זײַט אַוועקגענאַרט
און האָט פֿון אים דאָס שלח־מנות אויסגענאַרט.
פֿאַרשטערט איז געוואָרן די גדולה,
און אַלץ צוליב דער מגילה.
פֿאַרגעסן די ווײַבעלעך אָן זייערע יסורים;
זיי מיינען עס איז אַזוי ווי פֿאַר צײַטן,
זיי טוען אויף די פֿאַרטעכער אַרומרײַטן.
זיי טוען לעקן און נאַשן,
און קלעפּן די המן־טאַשן.
און מיט אַ גרויסער גדולה
לויפֿן זיי הערן די מגילה.
דער מאַן קומט אַהיים פֿון שול:
גוט יום־טובֿ, מײַן ווײַב, גיב מיר אַ שטול!
ענטפֿערט זי אים: דו ביסט מיר דער עיקר,
אַהיימצוקומען פּורים שיכּור.
אַזוי ווי ער האָט דאָס דערהערט,
האָט ער געוואָרפֿן די קרעפּלעך אויף דר'ערד.
פֿאַרשטערט איז געוואָרן די גדולה,
אין דעם איז אַלץ שולדיק די מגילה.
דאָס ווײַב קומט אַהיים מיט אַ גרויסער גדולה:
גוט יום־טובֿ, מײַן מאַן, כ'האָב שוין געהערט די מגילה!
ענטפֿערט ער איר גאָר:
דו זאָלסט נישט דערלעבן איבער אַ יאָר!
די המן־טאַשן זענען געוואָרן פֿאַרברענט,
די קרעפּלעך האָט מען שוין גאָר נישט דערקענט.
פֿאַרשטערט איז געוואָרן די גדולה,
אין דעם איז אַלץ שולדיק די מגילה.
דער קליינער שטייט אויף מיט אַ גרויס געוויין,
ער וויל מיטן גרעגער אין שול אַרײַן גיין.
– שאַ, וואָס האָסטו זיך אַזוי צעוויינט,
מ'האָט דאָך שוין די מגילה אָפּגעלייענט!
אַפֿילו מיט די קרעפּלעך נעמט מען אים נישט אײַן,
ער וויל מיטן גרעגער אין שול אַרײַן גיין.
פֿאַרשטערט איז געוואָרן די גדולה,
אין דעם איז אַלץ שולדיק די מגילה.
שלח־מנות האָט געקריגן דער קליינער שמערל:
צוקערלעך, ביקעלעך און אַ גאָלדן שערל;
צוקערלעך, ביקעלעך און גאָלע שליימויזן
טראָגט שמערל אין קעשענע פֿון זײַנע הויזן.
דער רבי האָט אים אָן אַ זײַט אַוועקגענאַרט
און האָט פֿון אים דאָס שלח־מנות אויסגענאַרט.
פֿאַרשטערט איז געוואָרן די גדולה,
און אַלץ צוליב דער מגילה.
מקור:
"יודישע פאלקסלידער מיט מעלאדיען, כרך שני"
, The International Library Publishing, ניו יורק ווארשה
, 1912
, 229
על הגרסה: רשם בכתיב יידי מודרני: אליעזר ניבורסקי
הקלטות (3)
על השיר
השיר התגלה בהקלטתו של עזרא כדורי, וכן ברישום מאיר נוי כפי ששמע בשנת 1973 משושנה קפלן מפתח תקווה (אז בת 60). ראו מחברת מס' 6 של שירים עבריים עם תווים באוסף מאיר נוי, עמ' 146 = עמ' 154 בקובץ הסרוק). בכרטסת שלו (עמ' 494 במקבץ הסרוק) מציין נוי כי המקור עממי יידי באתחלתא ס' קומט די גיין ערב פורים.
כל מידע נוסף על אודות השיר, כולל הערות, סיפורים, צילומים – יתקבל בברכה לכתובת contact@zemereshet.co.il.
קישורים ומשאבים (4)
מילים ותווים
🔗
מקור:
"מחברות מאיר נוי לשירים בעברית"
, 146 בהד' [סדרת מחברות עם תווים] 6
תווים (אתחלתא בלבד)
🔗
מילים
🔗
במקור זה נדפס השיר עם לחן אחר.
מקור:
"יודישע פאלקסלידער מיט מעלאדיען, כרך שני"
, The International Library Publishing, ניו יורק ווארשה
, 1912
, 229
מילים
🔗
הטקסט כפי שי. ברוידעס הביא מפי לאה תם.
מקור:
"ביים קוואל: מאטריאלן צום יידישען פאלקלאר - יידישע פאלקסלידער [מילים בלבד]"
, נייע יידישע פאלקסשול, וילנה
, 1923
